Niet zo gek, want ruim driekwart van de wereldwijde productie komt uit Canada, met Québec als belangrijkste productiegebied. Ahornsiroop is een nationale delicatesse en het karakteristieke esdoornblad prijkt dan ook trots op de Canadese vlag. Maar hoe maak je eigenlijk siroop van een boom?
Natuurlijk stroomt er geen kant-en-klare siroop uit een boom. Om ahornsiroop te maken is boomsap nodig, heel veel boomsap. Zo’n 40 liter sap geeft 1 liter siroop. Maar wat is boomsap eigenlijk? Tijd voor een klein lesje in biologie. In de bladeren van een boom vindt fotosynthese plaats. Hierbij worden water en koolstofdioxide met behulp van zonlicht omgezet in zuurstof en glucose (suiker). In het najaar worden de aangemaakte suikers als zetmeel opgeslagen in de wortels en het hout van de boom. Zo bouwt de boom een voorraad energie op voor de winter en het voorjaar.
In het voorjaar komt de boom weer tot leven en schommelen de temperaturen: vorst in de nacht en warmere temperaturen overdag. De opgeslagen zetmelen worden weer omgezet in suikers. Door de afwisseling van vorst en dooi ontstaan drukverschillen in de boom, waardoor het zoete boomsap door de houtvaten gaat stromen. Bij de esdoorn is deze sapstroom bijzonder geschikt om af te tappen.

De bijzonder sterke sapstroom van de esdoorn
Alleen in het voorjaar, wanneer de temperatuur en weersomstandigheden precies goed zijn, stroomt er voldoende sap om het op grote schaal te kunnen winnen. Door laag in de boom een tap te maken, simpelweg door er een gaatje in te boren en een tuitje te plaatsen, kan het suikerhoudende esdoornsap worden opgevangen. De belangrijkste suiker in dit sap is sacharose, ook wel bekend als gewone tafelsuiker.
Ook andere bomen kunnen worden afgetapt, zoals de berk en bepaalde walnotenbomen. De esdoorn is echter bijzonder geschikt door het relatief hoge suikergehalte van het sap en de hoeveelheid die gewonnen kan worden. Vooral de suikeresdoorn en zwarte esdoorn worden gebruikt voor de productie van ahornsiroop.
Hoe wordt esdoornsap getapt?
Vroeger hing men een emmertje onder de tap om het sap op te vangen, maar doordat de vraag blijft stijgen, is deze manier van werken voor grootschalige productie niet meer geschikt. Inmiddels gaat het er iets anders aan toe. Op de huidige esdoornplantages zie je ingewikkelde patronen van slangen door het bos lopen. De bomen zijn met elkaar verbonden en met behulp van een vacuümpomp wordt het sap uit de bomen gehaald. Dit wordt opgevangen in een tank en daarna gaat het naar de zogeheten ‘sugar houses’ om het sap in te koken tot siroop.

Wat gebeurt er tijdens het inkoken?
Vers esdoornsap bevat gemiddeld slechts 2% suiker, terwijl ahornsiroop voor ongeveer 66% uit suiker bestaat. Tijdens het inkoken verdampt het water en neemt het suikergehalte toe. Maar er gebeurt meer. Door de verhitting ontstaan nieuwe geur-, kleur- en smaakstoffen. Daarbij speelt onder andere de Maillardreactie een belangrijke rol. Chefs kennen deze reactie van het bruinen van vlees en het bakken van brood. Ook andere reacties tijdens het verhitten dragen bij aan de smaakontwikkeling. Zo krijgt het aanvankelijk milde, zoete boomsap zijn karakteristieke aroma’s.
Tegenwoordig gebruiken veel producenten omgekeerde osmose om alvast een groot deel van het water uit het sap te halen. Hierbij wordt het sap onder druk door een heel fijn membraan geleid, waardoor water en suikers van elkaar worden gescheiden. Daarna wordt het geconcentreerde sap alsnog ingekookt. Zo is er veel minder energie nodig om ahornsiroop te maken.
Na het inkoken wordt de siroop gefilterd om onder andere neergeslagen mineralen te verwijderen. Dit bezinksel wordt ook wel ‘sugar sand’ genoemd en kan de siroop anders een korrelige structuur geven.
Verschillende soorten siroop
Maar de ene ahornsiroop is de andere niet. Natuurlijk speelt het soort esdoorn waaruit getapt wordt een rol. Zo zijn de suikeresdoorn en zwarte esdoorn de belangrijkste soorten voor de productie, gevolgd door onder andere de rode en zilveresdoorn. Maar ook het terroir van de boom, de samenstelling van het sap en de manier waarop het wordt verwerkt, hebben invloed op de smaak.
Het moment van tappen speelt daarbij een belangrijke rol. Vroeg in het seizoen is de siroop meestal lichter van kleur en milder van smaak. Later in het seizoen ontstaan vaak donkerdere siropen met een krachtiger smaak. Naast de kenmerkende zoetheid kun je tonen van karamel, vanille, geroosterde noten en zelfs koffie proeven.

Classificatie van ahornsiroop
De classificatie van ahornsiroop wordt bepaald door de kleur. Daarbij wordt gekeken hoeveel licht er door de siroop heen kan schijnen. In Canada en de Verenigde Staten worden tegenwoordig vier vergelijkbare kleurklassen gebruikt: Golden (Delicate Taste), Amber (Rich Taste), Dark (Robust Taste) en Very Dark (Strong Taste).
De lichtste ahornsiroop is heel mild en verfijnd. Hoe donkerder de siroop, hoe uitgesprokener de smaak. Alle vier de kleurklassen kunnen onder kwaliteitsklasse Grade A vallen. Donkerder betekent dus niet automatisch beter of slechter, maar vooral een andere smaak.
Welke ahornsiroop gebruik je waarvoor?
Voor chefs is vooral de smaakintensiteit van belang. De lichte Golden-ahornsiroop heeft een verfijnde smaak die goed tot zijn recht komt in subtiele desserts, zuivelbereidingen en bij fruit. Amber heeft een vollere smaak en is veelzijdig in gebruik. Deze siroop wordt traditioneel gegeten over de bekende pancakes, maar is ook geschikt voor bijvoorbeeld vinaigrettes, sauzen en patisserie.
De krachtigere Dark en Very Dark zijn interessant voor warme bereidingen, marinades en glazuren. Hun uitgesproken smaak blijft beter herkenbaar wanneer de siroop met andere ingrediënten wordt gecombineerd. Ook in ijsbereidingen, ganaches en karamelachtige sauzen kan een donkere ahornsiroop voor extra diepgang zorgen.
Ahornsiroop in hartige gerechten
Ahornsiroop wordt vaak geassocieerd met pancakes en desserts, maar is minstens zo interessant in de hartige keuken. De zoete, licht geroosterde smaak combineert goed met onder andere pompoen, pastinaak, wortel, knolselderij en geroosterde spruiten. Ook bij eend, varkensvlees en zalm kan ahornsiroop een mooie rol spelen, bijvoorbeeld in een marinade of glazuur.










