Tekst: Astrid Schreuders
Hoofdfoto: Steven Klein Nijenhuis van Herberg Onder de Linden in Aduard
Lange tijd was het heilige recept voor een toprestaurant glashelder: een batterij aan verfijnde amuses, een enigszins dwingend tastingmenu (het liefst 6 tot 8 gangen) en kostbare ingrediënten zoals tarbot, langoustines en ganzenlever. Maar de markt is gekanteld. Ondernemers lopen aan tegen een lagere gastbezetting en zeer sterk gestegen kosten, terwijl de gast snakt naar betaalbaarheid, minder gangen, meer keuzemogelijkheid en een meer informele setting.
Het resultaat? Een golf van toprestaurants die bewust de bakens verzetten naar fine casual, luxe bistro’s, laagdrempelige extra formules, het verlagen van prijzen, terugbrengen van het aantal menugangen en de absolute terugkeer van à la carte.

Het is duidelijk dat het gedrag en de vraag van de gast veranderd is. De consument gaat minder vaak uit eten en betaalbaarheid en het gevoel waar te krijgen voor je geld zijn belangrijker dan ooit. Daarnaast willen gasten niet altijd meer urenlang aan een strak format vastzitten. Ze zoeken ‘eerlijk en echt eten’ waarbij het product de ster is, en een meer relaxte setting. Soms vervangt een uitgebreide borrel met bites het diner, dan weer worden gerechten gezellig gedeeld met het tafelgezelschap en soms heeft de gast zin in alleen een perfect stuk vlees of vis, een goede fles wijn en wil hij op tijd naar huis. Eten in het duurdere segment topzaken lijkt voor steeds meer mensen alleen weggelegd als er iets te vieren valt.

Van sterrenzaak naar bistro
Veel restaurateurs anticiperen op deze ontwikkeling. Zo sloot Ron Lemmens zijn sterrenrestaurant Flavours in Weert, om in dezelfde plaats Bistro Luux te openen. Cas Pikaar wisselde zijn sterrenzaak in Hilvarenbeek in voor een meer laagdrempelige zaak in Riethoven waar à la carte de basis is. We spraken Cas over het afgelopen jaar, waarin hij uit het keurslijf stapte, terug naar de basis ging en verrassende ontdekkingen deed. Lees zijn ervaringen hier.
Sydney Schutte verruilde het inmiddels gesloten tweesterrenrestaurant Spectrum in Amsterdam voor het binnenkort te openen The Gym in Amsterdam. Hier worden à la cartegerechten op niveau in een informele setting geserveerd, iets wat al langer een hartenwens van de chef was.
Restaurateur Patrick van Zuiden sluit zijn restaurant Savarin in Rijswijk, om vervolgens onder hetzelfde dak Bistro JEAN te openen.

Van twee sterren naar bistrostijl
Dan nog twee voorbeelden van startende ondernemers die voorheen op tweesterrenniveau werkten, en die voor hun eigen zaak kozen voor meer laagdrempeligheid. Tessa van de Wouw en Bram Venhorst openden in 2025 Bouchot in Nuenen, met een à la carte-kaart geïnspireerd op Franse klassiekers. In september 2026 openen Fenna Monsieurs en Harm Dierks hun À la Maison in Breda, waar ze toegankelijke fine dining brengen met een à la carte-kaart.
Luisteren naar de markt
Nog een kleine greep uit de lange lijst met restaurateurs uit het hogere segment die goed luisterden naar de markt en ingrepen in hun eigen formule:
Wouter van Laarhoven (Alma Fine Dining in Oisterwijk, één Michelinster) introduceerde ‘Alma Easy’. Tijdens de lunches op donderdag, vrijdag en zaterdag is er een extra kaart beschikbaar met casual bites en à la carte-gerechten in bistrostijl. De reguliere kaart van Alma bevat overigens al een ruim aanbod à la carte, naast het meergangen ‘experience menu’.

Yuri Wiesen (Wiesen in Eindhoven, één Michelinster) introduceerde – 2 jaar geleden al – ‘fine casual à la carte’ naast zijn meergangenmenu: een kaart met ruim 20 luxe bistrogerechten, zoals carpaccio, spaghetti met truffel, zeetong, kikkerbillen, poulet noir en crêpes Suzette. We vroegen aan Yuri welk effect dit op zijn zaak, op de gastbezetting en op zijn koken heeft gehad. Zijn verhaal lees je hier.
Bij NORRA by Le Nord in Bilthoven verlaagde Grégory Nicole de prijzen van zijn meergangenmenu’s, breidde het aanbod uit met een substantieel aantal à la carte-gerechten en introduceerde hij ‘Midweekspecials’ als doordeweeks hoofdgerecht voor € 22,50.
Ook restaurant Eindeloos in Leeuwarden koos ervoor om de kaart – doordeweeks – uit te breiden met à la carte.

De Herberg van Smallingerland in Rottevalle voegde een aanbod van à la carte-gerechten toe aan het menu om gasten meer flexibiliteit te bieden. Chef Jurmen Bult gaf daarbij expliciet aan dat à la carte hem meer variatie en voldoening in de keuken geeft, iets wat ook voor Yuri Wiesen en Cas Pikaar geldt. Lees het verhaal van Yuri hier en van Cas hier.

Tweede zaak onder hetzelfde dak
Verder zien we creatieve restaurateurs met een groter pand die er een tweede, meer laagdrempelige zaak in vestigden. Onder het dak van Beluga Loves You in Maastricht (één Michelinster) realiseerde Servais Tielman in de private diningruimte in het souterrain een tweede restaurant met de naam Kombu. De zaak biedt laagdrempelige à la cartegerechten in een relaxte sfeer.
Ook Jan Smink opende een toegankelijke formule in hetzelfde pand als zijn sterrenrestaurant Smink in Wolvega: ‘Smink op Zoolder – BoerenBistro’. Hij serveert er gerechten gemaakt met pure Friese boerenproducten en oogst uit het voedselbos.

Minder luxeproducten en minder gangen
Andere manieren om de menuprijs onder controle te houden is het schrappen of in mindere mate gebruiken van luxeproducten. Steven Klein Nijenhuis van Herberg Onder de Linden in Aduard (één Michelinster) schrapte kaviaar en andere luxeproducten van ver weg. De focus ligt nu volledig op ingrediënten van dichtbij. Mede hierdoor heeft het menu nu een gunstiger prijsstelling. Daarnaast werd een extra menu met minder gangen geïntroduceerd.
Ook Tommy den Hartog van Restaurant 273 in Utrecht koos bewust voor iets minder luxe ingrediënten en een instap met een lager aantal gangen om de menuprijs betaalbaar te houden. Bij 273 wordt al langer gewerkt met à la carte naast het meergangenmenu.

Opkomst van de restobar
Naast de vele startende bistro’s, zien we de opkomst van de restobar, de ontspannen hybride tussen restaurant en bar. Je geniet er in een informele sfeer van hoogwaardige à la cartegerechten en verfijnde bites, vaak gecombineerd met een wijnkaart op niveau. Voorbeelden zijn VISTA in Rotterdam, De Woage in Gramsbergen, Harvey in Rijswijk, Mosa in De Bilt en LIZ in Amerongen. Ook dit type zaak biedt de gast de zo gewenste vrijheid en laagdrempeligheid.
À la carte: betere marges en meer creatieve vrijheid
De hausse aan à la carte is significant. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan gastwensen als meer keuze en korter restaurantbezoek. Maar hoe zit dat qua inkoop? Met een vast menu kun je toch scherper inkopen? De ervaring van Cas Pikaar wijst anders uit. Hij stelt in dit interview dat we met hem hadden dat je met een sterke à la carte-kaart volwaardige porties kunt serveren, waardoor de marge per gerecht veel strakker te berekenen valt. Bovendien kun je gerichter inkopen op basis van hardlopers, wat de foodwaste drastisch verlaagt. Daarnaast levert het volgens hem en chefs als Yuri Wiesen en Jurmen Bult in de keuken meer creatieve vrijheid, omdat een vast menu na verloop van tijd kan aanvoelen als een keurslijf of een automatische piloot.

Wendbaarheid is de sleutel tot succes
De kanteling in de gastronomie bewijst dat wendbaarheid de sleutel tot succes of overleven kan zijn. Gasten willen betaalbaarheid, vrijheid en een ongedwongen sfeer; chef-ondernemers verlangen naar creatieve ruimte en een gezond rendement.
De stap naar à la carte, fine casual, bistronomie of een scherper geprijsde formule is dan ook geen stap terug, maar een slimme zet vooruit. Het laat zien dat topkwaliteit en toegankelijkheid hand in hand kunnen gaan. Ondernemers die nu durven mee te bewegen met de wensen van de gast, bouwen niet alleen aan een meer toekomstbestendige zaak, maar blazen ook het vakmanschap weer nieuw leven in.
Fotografie: Nino Bouwers, Iwan Rutjes, Lyan van Furth, Pieter D’Hoop en Corina van Manen e.a.










